رایزر چیست ؟

رایزر چیست

در مباحث لوله کشی احتمالا کلمه رایزر را شنیده باشید. در مهندسی تاسیسات و لوله کشی به لوله ای که زاویه عمودی نسبت به سطح زمین داشته باشد و در راستای ساختمان قرار گیرد رایزر می گویند. به طور مثال در صنعت نفت و گاز دریایی ، به لوله های عمودی که نفت خام را از چاه به سکو منتقل می کند، رایزر می گویند. در ساختمان هم به مسیر های عمودی که تاسیسات ساختمان ها از ان ها می گذرد رایزر می گویند. هر ساختمان معمولا دارای دو رایزر است که از ان ها برای عبور تاسیسات الکتریکال و تاسیسات مکانیکال استفاده می شود. البته به دلیل مسائل ایمنی و استاندار ها این دو رایزر جدا از یکدیگر قرار می گیرند. لازم به ذکر است که اگر بخواهید این دو رایزر را در کنار هم قرار دهید باید توسط یه تیغه یا دیوار عایق آن ها را از هم جدا کنید. ولی متاسفانه در ایران به رایزر برق اهمیتی داده نمی ‌شود.

انواع رایزرها

رایزر چیست

لوله آب، لوله ها گاز، لوله فاضلاب، سیستم هواکش، لوله تهویه، مکش عمودی حوضه آبریز فاضلاب، مکش عمودی چاه، لوله کابل های برق و سیستم های مخابراتی و شبکه ای در ساختمان می تواند یک رایزر باشد.

 

رایزر برق ساختمان

رایزر تاسیسات الکتریکال یا رایزر برق ساختمان خود از دو بخش تشکیل شده است

رایزر جریان قوی که برای عبور کابل هایی با ولتاژ ۲۲۰ ولت و۳۸۰ ولت استفاده می شود.

رایزر جریان ضعیف که برای عبور کابل های کمتر از ۲۲۰ ولت مانند کابل آیفون صوتی یا تصویری، کابل آنتن مرکزی، کابل تلفن، کابل سیستم دوربین مداربسته، کابل سیستم اعلان حریق مورد استفاده قرار می گیرد.

محل قرار گیری این دو رایزر باید حداقل ۳۰ سانتی متر از یکدیگر فاصله داشته باشد. به طور مثال اگر رایزر اب در کنار رایزر برق قرار گیرد در صورت نشتی و ترکیدگی لوله اب، خطر برق گرفتگی بالا می رود. استفاده از چاله اسانسور به عنوان رایزر پیشنهاد نمی شود.

برای دسترسی اسان تر به کابل ها و مشاهده ان ها و در صورت نیاز تعویض ان ها معمولا در هر طبقه به صورت مجزا یک جعبه تقسیم قرار می دهند و به ان دریچه بازدید نصب می گویند. بهترین محل برای نصب دریچه بازدید بخش های عمومی ساختمان می باشد مانند پاگرد هر طبقه و راهروی بین واحد های هر طبقه است. نصب دریچه بازدید داخل یکی از واحد های هر طبقه مکان خوبی نیست.

 

اصول طراحی رایزرها

پارامتر های مختلفی در طراحی و نصب رایزر های یک ساختمان نقش دارند.

اولین پارامتر مقدار انشعابات مصرفی ساختمان است. یعنی هرچی تعداد واحد ها، متراژ واحد ها و تعداد ساکنین بیشتر باشد انشعابات بیشتری مورد نیاز است پس باید قطر رایزر ها را بیشتر در نظر گرفت. تمامی این محاسبات توسط مهندسین به سادگی انجام می شود.

دومین پارامتر ارتفاع ساختان است. با افزایش تعداد طبقات به تبع تعداد واحد ها نیز بیشتر می شود به همین دلیل رایزری با قطر بالاتر مورد نیاز است. حتی ممکن است در ساختمان هایی که تعداد طبقات و واحد های زیادی دارد دو یا چند رایزر آب و فاضلاب و گاز و …. نصب شود تا مانع برخورد رایزر ها و مشکلاتی احتمالی ناشی از ان ها شود.

محل قرار گیری رایزرها

محل قرار گیری رایزرها

رایزر ها باید در نزدیک ترین فاصله ی ممکن نسبت به تابلوی اصلی و تابلوی کنتور ها نصب شود. معمولا محل نصب رایزر ها و ابعاد ان و پلان سینی کشی روی نقشه ی برقی که هنگامی ساخت ساختمان طراحی می شود تعیین شود. اما اگر محل نصب رایزر ها مشخص نشده باشد، تکنسین برق باید تغییراتی که ممکن است در معماری ساختمان به وجود اورند را در نظر بگیرد و به مسیر عبور لوله های تاسیساتی و غیره توجه کند و با توجه به تجربه و مهارت خود محل مناسبی برای نصب رایزرها تعیین کند که اصول و استاندار های لازم را داشته باشد و محل ان را روی نقشه علامت بزند.

با ساپورت و لوله های برق و یا با نردبان و سینی کابل می توان رایزر را نصب کرد. لازم به ذکر لاست که بین رایزر های جریان ضعیف و جریان قوی در سینی یا نردبان باید حداقل فاصله ۳۰ سانتی متر و دیوار عایقی قرار گیرد. همچنین نوع و شماره واحد باید توسط بر چسب بر روی کابل های هر طبقه درج شود.

سیم و کابل های بسیاری به رایزر متصل می شوند که بهتر است به منظور حفظ ایمنی آن ها از کانال های پلاستیکی به نام داکت استفاده شود. البته داکت ها ضد اب نیستند و اگر در معرض رطوبت و باران قرار گیرند دچار پوسیدگی شده و از بین می روند. پس فقط در محیط های مسقف از داکت ها استفاده کنید.

هنگام تهیه داکت ها به تعداد و قطر کابل ها دقت کنید و با توجه به ان ها داکت مناسب را انتخاب کنید. همچنین دقت کنید درب داکت ها به درستی باز و بسته شوند تا در صورت نیاز به تعویض یا تعمیر کابل ها به راحتی از طریق درب داکت ها بتوان به آن ها دسترسی پیدا کرد. برای عبور سیم و کابل ها در محیط هایی که مسقف نیستند و ممکن است در معرض رطوبت و باران قرار گیرند بهتر لوله های خرطومی از جنس پلاستیک مورد استفاده قرار گیرد. جنس رایزر ها معمولا از گالوانیزه یا آهن و لوله پلی اتیلن و یا یو پی وی سی است.

ابعاد رایزر برق ساختمان

رایزرها در تمامی ساختمان ها دارای یک ابعاد و عمق دقیق و ثابت نیستند و ابعاد آن ها در برج ها با ساختمان های معمولی کاملا متفاوت است. ارتفاع رایزر ها به اندازه ارتفاع ساختمان است. اما عرض و عمق ان با توجه به تعداد کابل های برق تعیین می شود. این کابل ها شامل کابل تلفن، کابل سیستم اعلان حریق، کابل آیفون صوتی یا تصویری، کابل سیستم دوربین مداربسته،  همچنین تعداد تابلوهای فرعی و غیره است. در حقیقت در ساختمان های کوچک به دلیل کمتر بودن تعداد واحد ها، تعداد کابل ها نیز کمتر است به همین دلیل از رایزر های کوچک استفاده می شود و برای تامین امنیت و زیبایی روی ان را با گچ می پوشانند. اما در برج ها با افزایش تعداد واحد ها تعداد کابل ها نیز افزایش می یابد و ممکن از رایزر  به اندازه یک اتاق مجرا در نظر گرفته شود.

ابعاد رایزر برق ساختمان

مثالی برای نحوه جانمایی رایزر

یک ساختمان ۴ طبقه که در هر طبقه ۲ واحد قرار گرفته یعنی مجموعا ۸ واحد در ساختمان قرار دارد را تصور کنید. نصب رایزر ان به این صورت است:

تصور کنید برای نصب رایزر از لوله های برق استفاده می کنیم. در ابتدا باید محل نصب رایزر را مشخص کنیم که این امر معمولا با کمک مهندسین معماری انجام می شود. حال باید دیوار را به عمق ۴تا ۸ سانتی متر تراش دهیم. معمولا در موقع نصب رایزر ساخت دیوار در مرحله اجر یا سیمان قرار دارد. حال در ارتفاع ۱ متر باید تعدادی میل گرد قرار داد تا به عنوان ساپورت عمل کند.

برای واحد هایی که حدود۸۰ متر زیر بنا داشته باشد معمولا کنتور برق۳۲ آمپر نصب می شود. از این رو برای هر واحد یک کابل ۳ در ۶ لازم است پس ۸ عدد لوله برق ۱۶ یا ۲٫۵ باید کشیده شود. لوله های برق را با کمک گیره یا رابیس به میل گرد ها محکم کنید.

برای روشنایی راه پله، پارکینگ و نما همچنین دو پریز برق که در بخش های مشاع ساختمان لازم است لوله های ۱۶ برای کابل ۳در۴ نیاز داریم.

برای نصب سیم ارت از تابلوی اصلی تا چاه یک لوله ۱۳ در نظر گرفته می شود.

برای کابل تلفن هر واحد از تابلوی اصلی تا واحد ساختمان نیز یک لوله ۱۳ مورد نیاز است.

برای کابل ایفون صوتی یا تصویری هر واحد هم یک لوله ۱۳ در نظر گرفته می شود.

اتاق های آسانسور معمولا دارای سیستم اعلان حریق هستند. یک لوله ۱۳ برای کابل اعلان حریق و یک لوله ۱۳ برای اژیر مورد نیاز است.

معمولا تمامی واحد ها مجهز به سیستم اعلان حریق هستند پس یک لوله ۱۳ برای کابل سیستم اعلان حریق واحد ها لازم است.

برای انتن و ماهواره هر واحد تا پشت بام هم یک لوله ۱۳ درون رایزر قرار می گیرد.

به طور کلی ۴۱ عدد لوله برق لازم است. پس عرض رایزر برای این که بتواند تمامی این لوله ها را در خود جای دهد باید حدود ۱ متر باشد.

پیشنهاد می شود سه یا چهار عدد لوله ۱۳ نیز درون رایزر قرار دهید تا در صورت نیاز از ان ها استفاده شود.

برای برق اسانسور یک لوله برق ۲۱ برای عبور کابل ۵ در ۶ لازم است اما این کابل را درون رایزر قرار نمی دهند و باید به صورت رو کار داخل چاهک آسانسور نصب شود.

چرا کابل اسانسور باید رایزر جدا گانه داشته باشد؟

دلایل مختلفی وجود دارد که نشان می دهد کابل آسانسور را نباید درون رایزر قرار داد. یکی از این دلایل این است که  کابل آسانسور نمره بالایی دارد و قطرش بالا است پس در صورتی که درون رایزر قرار گیرد جای زیادی را اشغال می کند و جای کافی برای عبور سایر کابل ها باقی نمی گذارد. دومین دلیل این است که معمولا اسانسور مسیر جداگانه ای نسبت به سایر تاسیسات دارد. همچنین کابل اسانسور حامل جریان بالایی است به همین دلیل خطر بالاتری دارد پس برای کاهش احتمال خطر بهتر است به صورت جداگانه رایزر داشته باشد و در کنار سایر کابل ها قرار نگیرد. به عبارت دیگر میدان مغاطیسی ناشی از این کابل ها بسیار قوی هستند به همین دلیل ممکن است سبب القا روی کابل هایی که در نزدیکی ان قرار دارد شود خصوصا در مواقعی که کابل ها در جایی حلقه شده باشند و به صورت یک پیچ مسطح در اومده باشند. به طور کلی برای حفاظت و ایمنی باید رایزر مجزایی برای کابل های آسانسور تعببیه شود.

مجتمع فنی پایتخت برگزار کننده دوره های آموزش برق ساختمان بصورت تخصصی می باشد . برای اطلاع از نحوه برگزاری دوره ها و مشاوره رایگان با کارشناسان ما تماس بگیرید .

WeCreativez WhatsApp Support
سوالات مربوط به دوره‌های آموزشی را میتوانید از این قسمت بپرسید ...
سلام ، چطور میتونم کمکتون کنم ؟